Vinted: een zegen of een vloek?

Tess
15 jan
6 minuten om te lezen

Ik heb een hekel aan shoppen. BAM, I said it.

Begrijp me niet verkeerd: ik kan mooie kleding zeker waarderen. Maar het winkelen zelf... UGH! Aan dat passen voor een spiegel met uitermate ongemakkelijk licht. Aan dat eindeloze rondje langs rekken waarvan ik na tien minuten al niet meer weet wat ik gezien heb. Het maakt me onrustig. Overprikkeld. Mijn conclusie: shoppen is vooral een hoop gedoe.

Dus als ik na weken twijfelen denk: oké, ik wil iets toevoegen aan mijn kast, dan wil ik dat liefst rustig doen. Thuis. Op mijn eigen tempo. Met een kop thee. En precies daar werd Vinted voor mij ooit een zegen.

Lekker easy en prima prijzen, maar vooral het idee dat iets al een leven heeft gehad en nu bij mij mag landen. Ik vond er zelfs mijn trouwjurk! Een pareltje, als ik zo bescheiden mag zijn. Zo'n aankoop waar je nog dagen om kan glimlachen omdat het voelt alsof je iets slims hebt gedaan. Voor jezelf en voor de planeet.

Dit is hoe ik Vinted wíl zien: als een hulpmiddel om minder nieuw te kopen, om spullen langer te gebruiken, om tweedehands vanzelfsprekender te maken. En toch merk ik de laatste tijd steeds vaker dat het schuurt.

Wanneer het begint te wringen

Soms open ik de app en zie ik dingen voorbij komen waarvan ik instinctief denk: wat is dit? Goedkope stoffen (Shein druipt er vanaf!), die veel te perfecte foto’s, en eindeloze rijen “nieuwe” items. Prijzen die zo laag zijn dat je al voelt dat het nooit lang mee kan gaan.

En dan dat andere, subtielere ongemak: dat het algoritme me daar steeds verder in duwt. Eén verkeerde klik en mijn overzicht verandert. Ineens is mijn scherm gevuld met nieuw, nieuwer, nieuwst. Meer “boetiek-achtige” accounts met meer spullen die voelen als etalages in plaats van kledingkasten.

Ik merk dat ik dan ineens moet vechten om bij mijn oorspronkelijke intentie te blijven. Dat ik gerichter moet zoeken. Op merken (uhh, welke dan?!). Op kwaliteit (hoe zie ik dat?). Op signalen (welke?!). Terwijl ik daar eigenlijk helemaal geen zin in heb. Ik wilde toch juist minder gedoe?

Daar komt nog iets bij. Hoe duurzaam voelt het eigenlijk nog, als een tweedehands aankoop uit Spanje of Italië moet komen? Een pakketje die zo'n afstand moet afleggen naar het mooie Norg zorgt alsnog voor behoorlijk wat uitstoot, terwijl ik dit platform juist gebruik omdat ik een positief impact wil maken?

En dan zijn er die filters.“Nieuw met prijskaartje.”“Nieuw zonder prijskaartje.” Ik snap ze rationeel. Miskopen bestaan. We've all been there. Maar gevoelsmatig voelt dit als een achterdeur. Want “nieuw” voelt veilig. Zeker online. Gegarandeerd geen vlekken of slijtage. Geen twijfel over kwaliteit. En precies dat maakt het verleidelijk. Ook voor mij.

Het grotere verhaal achter dat ongemak

De afgelopen weken verschenen er meerdere artikelen die dit onderbuikgevoel woorden geven. Het NRC-onderzoek waarin wordt blootgelegd hoe via Vinted grootschalig nieuwe fast fashion wordt doorverkocht, vaak vermomd als tweedehands of ‘boetiek’, was daarin confronterend . Net als de uitzending van BNNVARA/Kassa over ‘vintage’ items die in werkelijkheid goedkope import blijken te zijn uit China .

Wat mij daarin vooral raakte, was niet alleen de misleiding zelf, maar het effect ervan. Dat gebruikers denken dat ze milieubewust bezig zijn - tweedehands, lekker bezig!- terwijl ze in feite fast fashion thuisgestuurd krijgen. Daar zit de kern.

Want dan gaat het niet meer alleen over foute verkopers. Dan gaat het over vertrouwen. Over verantwoordelijkheid. Over de vraag wat een platform belooft en wat het in de praktijk faciliteert.

Als een platform zich profileert met slogans als “één app, alles tweedehands”, maar ondertussen ruimte laat voor grootschalige verkoop van nieuwe spullen, dan schuurt dat. Dan komt onvermijdelijk de vraag op tafel: wanneer wordt wegkijken greenwashing?

Maar laten we eerlijk zijn: dit gaat niet alleen over Vinted

Wat ik belangrijk vind om te benoemen (en waar ik zelf ook niet buiten sta) is dat dit verhaal niet alleen gaat over een platform. Het gaat over ons. Over hoe wij consumeren. Over wat kopen ons brengt.

Gedragswetenschappelijk onderzoek laat al langer zien dat online platforms impulsaankopen versterken. Niet omdat mensen zwak zijn, maar omdat de omgeving daar letterlijk op is ingericht: gemak, snelheid, eindeloos aanbod, altijd iets nieuws om te ontdekken. Scrollen is niet neutraal. Het activeert beloning, verwachting, en een lekkere dosis dopamine.

Fast fashion speelt daar al jaren slim op in. De belofte van iets nieuws dat je nu kan hebben. En hoewel tweedehands in potentie een heel andere beweging is, zien we dat diezelfde mechanismen langzaam mee verhuizen.

Onderzoek laat zien dat mensen online kopen ook gebruiken om emoties te reguleren: verveling, stress, onrust. Even iets bestellen voelt als controle, als vooruitgang, als een klein lichtpuntje . Dat maakt kopen verslavend. Zelfs als het tweedehands is.

En ja, tweedehands shoppen kan ook positief zijn. Studies laten zien dat veel mensen, vooral vrouwen en jongere generaties, het ervaren als creatief, duurzaam, zelfs leuk . Dat herken ik. Maar precies daarom is de context zo belangrijk. Want zodra het niet meer gaat over hergebruik, maar over volume, snelheid en ‘nog eentje dan’, verdwijnt die waarde.

De ongemakkelijke vraag over verantwoordelijkheid

Wat mij blijft bezighouden is deze vraag: hoeveel verantwoordelijkheid kun je neerleggen bij een consument, in een systeem dat ontworpen is om kopen makkelijk te maken?

Natuurlijk hebben verkopers een verantwoordelijkheid. Natuurlijk moet misleiding worden aangepakt. Maar platforms sturen gedrag met hun filters, algoritmes en verdienmodellen. Daar mag je best kritisch op zijn, zeker als duurzaamheid onderdeel is van hun verhaal.

Tegelijkertijd geloof ik niet in wijzen met vingers. Ik geloof wel in bewustzijn. In weer stilstaan en jezelf afvragen waarom je iets wilt kopen.

Misschien moeten we nog een stap terug

Wat als de echte winst niet zit in “tweedehands als eerste keuze”, maar in iets wat daar nog vóór komt?

Een pauze.

Niet als hard oordeel, maar als moment van eerlijkheid. Waarom wil ik dit? Wat verwacht ik dat dit me gaat geven? En is dat ook wat het daadwerkelijk gaat doen?

Ik merk bij mezelf dat zodra ik die vragen durf toe te laten, de drang vaak al afneemt. Dat het verlangen minder dwingend wordt. Dat ik soms besef: ik zoek geen trui, ik zoek een lekker gevoel of gewoon wat afleiding van die saaie taak waar ik echt geen zin in heb.

En dat gevoel ga je niet vinden in een pakketje.

Wanneer het voor mij een zegen is en wanneer niet

Voor mij is Vinted een zegen wanneer het doet wat het belooft: tweedehands toegankelijker, normaler, makkelijker en leuker te maken. Wanneer het helpt om minder nieuw te kopen en langer met spullen te doen.

Het wordt een vloek wanneer het ongemerkt verandert in een nieuw koopplatform met een groen randje. Wanneer snelheid en volume belangrijker worden dan kwaliteit en levensduur. Wanneer we ons duurzaam voelen, maar ondertussen hetzelfde systeem blijven voeden.

En misschien is dat wel de belangrijkste conclusie van dit hele verhaal:

Tweedehands is geen eindpunt. Het is een middel.

Een middel dat alleen werkt als we het gebruiken waarvoor het bedoeld is. Met aandacht. Met een eerlijke blik op ons eigen gedrag en op de systemen waar we onderdeel van zijn.

Het hoeft niet altijd perfect, maar het mag wel een stuk bewuster. En dat lijkt me, uiteindelijk, een veel interessantere beweging dan nog één aankoop extra.

Voor wie dit herkent en denkt: oké, goed verhaal Tess, maar hoe doe jij dat dan concreet op Vinted? Dit helpt mij:

Als iets “nieuw met kaartje” is en er meerdere maten beschikbaar zijn, haak ik meestal af. Dat voelt zelden als een opruimkast.
Accounts met honderden items en dagelijks nieuwe uploads? Dan weet ik vaak al genoeg.
Foto’s die te perfect zijn of juist onlogisch (rare spiegels, vreemde achtergronden), neem ik met een flinke korrel zout.
Bij twijfel laat ik het gaan. Je kan ook een reverse image search doen. Niet om wantrouwig te zijn, maar om mezelf niet voor de gek te houden.
Ik kijk naar labels, materialen en merken. Ook lees ik reviews alsof ik even meeloop met eerdere kopers.
En misschien wel de belangrijkste: ik koop niets “omdat het anders zonde is”. Dat is zelden een goede reden.