9 lessen voor duurzamer leven als het leven even niet meewerkt

Begin 2024 riep ik dat ik het ongemak wilde opzoeken. Ik had zelfs een trui met de tekst Seek Discomfort. In mijn hoofd zag dat ongemak eruit als intense hikes door de Dolomieten, afzien tijdens Mud Masters of uren te paard over de steppe van Mongolië. KICKEN!

Een maand later lag ik plat met een gebroken ruggenwervel. Niet helemaal het soort ongemak dat ik had besteld.

Van veel onderweg zijn, sporten, ontdekken en doen, kwam ik ineens terecht in een wereld van bank, bed, pijnstillers, ziekenhuisafspraken en kleine rondjes wandelen. Voor iemand die graag als een vlinder alle kanten op fladdert, voelde dat alsof iemand op de pauzeknop had gedrukt terwijl mijn hoofd nog op volle snelheid doorging.

Ik geloof niet dat alles met een reden gebeurt. Ik geloof niet dat dit “zo moest zijn”. Maar ik geloof wel dat je van bijna elke situatie iets kunt leren. Dit jaar leerde mij misschien wel meer over duurzamer leven dan alle perfecte groene challenges bij elkaar.

Niet omdat ik ineens alles goed deed. Juist niet! Maar omdat ik werd teruggebracht naar de basis: wat heb ik echt nodig, wat kan ik wél doen en waar zit mijn geluk eigenlijk? Dit zijn de 9 lessen die ik meeneem.

1. Hak grote doelen op in kleine mijlpalen

Toen het ziekenhuis en de fysio zeiden dat ik rekening moest houden met een half jaar tot een jaar herstel, voelde dat gigantisch. Zeker als je einddoel weer zorgeloos paardrijden, snowboarden en door bossen crossen. Dus maakte ik het kleiner. Schandalig klein zelfs.

.

Niet: “ik moet weer helemaal de oude worden.”Maar: 15 minuten zitten. Een uur wandelen. Sporten met bodyweight. Twee uur brunchen. Fitnessen met gewichten. Uitgebreid dineren zonder pijn. Allemaal kleine vakjes die ik mocht afvinken.

Dat werkt ook bij duurzamer leven. Je hoeft niet in één keer je hele huis, kledingkast, eetpatroon, vakantiegedrag en bankrekening te verduurzamen. Begin met één klein vakje.

Een plantaardige lunch. Een tweedehands aankoop. Een week geen nieuwe spullen. Een kapot item laten repareren.

Klein is niet minder waardevol. Klein is vaak precies waar beweging begint.

2. Sta stil bij hoe ver je al bent gekomen

Een checklist laat niet alleen zien wat er nog moet gebeuren. Het laat ook zien wat al is gelukt. Ik zei regelmatig tegen Arjen: “Weet je nog, twee weken geleden kon ik dit echt nog niet?”Dat gaf lichtheid. Even achterom kijken maakte de weg vooruit minder zwaar.

Ook in je duurzame leven is dat belangrijk. Het is zo makkelijk om te kijken naar alles wat nog beter kan. Minder vliegen. Minder kopen. Minder afval. Minder vlees. Minder schermtijd. Minder moeten.

Maar kijk ook eens naar de Tess, of jij, van een paar jaar geleden.

Wat doe je nu al anders? Welke keuzes zijn inmiddels normaal geworden? Waar ben je ongemerkt al gegroeid? Vooruitgang wordt veel fijner als je jezelf niet alleen afrekent op de open vakjes.

3. Kijk naar wat wél kan

Ik kon veel niet meer. Niet echt werken. Niet sporten zoals ik wilde. Niet reizen. Niet zomaar op pad. Dus op een gegeven moment dacht ik: oké, dit is nu de situatie. Maar wat kan ik wel?

Ik verdiepte me in schrijven. Ik volgde masterclasses, las meer dan 55 boeken en schreef twee boeken. Mijn non-fictieboek, Expeditie Duurzaam, groeide juist in een periode waarin mijn fysieke wereld heel klein was.

Dat blijft voor mij een belangrijke les.

Ook bij duurzaamheid focussen we vaak op wat niet kan. Ik kan niet zonder auto. Ik kan niet volledig plantaardig eten. Ik kan niet altijd tweedehands kopen. Ik kan niet alles perfect doen, maar wat kan wel?

Misschien kun je één recept vervangen. Eén kledingstuk lenen. Eén keer met de trein. Eén kastje opruimen. Eén gesprek voeren. Eén gewoonte onderzoeken. Wat wél kan, is vaak genoeg om te beginnen.

4. Je hebt geen controle over alles, wel over je reactie

Soms overkomt het leven je. Shit happens. Een ongeluk. Een diagnose. Een drukke periode. Een wereld die harder voelt dan je zou willen. Klimaatnieuws dat je moedeloos maakt.

Je hebt niet overal controle over, maar je hebt vaak wel invloed op je reactie.

Dat betekent niet dat je alles positief moet framen. Het betekent ook niet dat je altijd sterk moet zijn. Maar het helpt om te kijken: waar heb ik nog wel invloed?

Misschien is dat vandaag niet de wereld redden, maar wel de fiets pakken. Een simpele maaltijd koken. Iemand helpen. Minder scrollen. Naar buiten gaan. Een keuze maken die klopt met jouw waarden. Niet omdat jij alles moet oplossen, maar omdat kleine keuzes je soms weer een beetje regie teruggeven.

5. Soms is het gewoon kut (and that's ok)

Ik ben van nature iemand die graag naar de mooie kant kijkt. Maar soms is die mooie kant even niet beschikbaar. Soms is het gewoon kut.

En dat mag.

Ik heb geleerd dat geforceerde positiviteit niet altijd helpt. Verdriet, frustratie en boosheid verdwijnen niet omdat je ze wegduwt. Ze gaan ergens onder je huid zitten wachten tot je alsnog luistert. Ik liet het soms maar gewoon even toe. Een goede ugly cry. Schrijven waar ik van baalde. Een tranentrekker opzetten zodat ik tenminste een excuus had om te huilen.

Daarna kwam er vaak weer wat ruimte.

Ook dit hoort bij bewust leven. Je hoeft niet altijd hoopvol, licht en oplossingsgericht te zijn. Soms mag je balen van de staat van de wereld. Van je eigen grenzen. Van hoe ingewikkeld duurzaam leven soms voelt. Voelen is geen falen. Het is vaak juist de plek waar eerlijkheid begint.

6. Wees flexibel in je doelen

Ik had bedacht dat ik, als ik dan niet echt kon sporten, in ieder geval 10.000 stappen per dag kon halen. Dat ging een tijd goed. Mijn smartwatch was trots. Ik was trots. Tot ik op een dag met pijn in mijn rug en nog 8.000 stappen op de teller alsnog naar buiten ging om mijn doel te halen. Met tranen in mijn ogen plaatste ik de ene voor de andere voet. Toen dacht ik: wat ben ik eigenlijk aan het doen? Mijn doel was herstellen, niet mijn horloge tevreden houden. Soms is minder doen de weg vooruit.

Dat geldt ook voor duurzamer leven. Misschien had je bedacht dat je nooit meer nieuwe kleding zou kopen, maar heb je toch iets nodig. Misschien wilde je volledig plantaardig eten, maar past 80 procent nu beter. Misschien wilde je minder werken, maar zit je midden in een fase waarin het even anders loopt.

Een doel aanpassen is niet hetzelfde als opgeven. Soms is het juist eerlijker, zachter en duurzamer.

7. Samen sta je sterker

Ik kan goed alleen zijn. Ik hou van mijn eigen ruimte, mijn eigen tempo, mijn eigen bubbel.

Maar dit herstel had ik niet alleen getrokken. Mijn man Arjen was (en is) mijn rots. Mijn ouders kwamen langs. Zorgverleners hielpen mij stap voor stap vooruit. En ondertussen zag ik in het ziekenhuis ook mensen die niet alleen fysieke pijn hadden, maar ook eenzaamheid droegen.

Dat raakte me. We hebben elkaar nodig.

Ook in duurzamer leven. Je hoeft het niet allemaal in je eentje uit te vogelen aan je keukentafel. Zoek mensen die ook willen proberen, delen, repareren, moestuinieren, minder kopen, anders reizen of gewoon eerlijke gesprekken willen voeren over hoe ingewikkeld het soms is. Een duurzamer leven wordt lichter als je het samen draagt.

8. Stilstand betekent niet automatisch achteruitgaan

Stilstand voelde voor mij lang als achteruitgang, maar doordat ik noodgedwongen op de pauzeknop stond, moest ik nadenken over wat echt belangrijk was. Wat wil ik terug in mijn leven zodra het weer kan? Waar krijg ik energie van? Waar wil ik mijn aandacht aan geven?

Schrijven en ondernemen kwamen sterker naar voren. Net als natuur, beweging, eenvoud en betekenis.

Stilstand gaf richting.

In een wereld die steeds roept dat we meer moeten doen, sneller moeten gaan en continu beschikbaar moeten zijn, kan stilstaan bijna rebels voelen. Maar soms heb je die pauze nodig om weer te voelen wat klopt.

9. Geluk zit in de simpelste dingen

Je weet pas wat je hebt als het even wegvalt. Een slow coffee bereiden. De waterkoker tillen voor een kop thee. Wandelen tussen herfstbladeren. Knuffelen met de hond. Samen brunchen zonder pijn. Sneeuw zien vallen achter het raam.

Het zijn geen grootse dingen, maar juist daarom zijn ze zo waardevol.

Voor mij zit hier misschien wel de meest duurzame les van allemaal. Als je meer geluk haalt uit wat er al is, hoef je minder geluk te zoeken in steeds iets nieuws. Niet omdat je nooit meer iets mag kopen, doen of willen, maar omdat je basis rijker wordt. Wat dacht je van een mooie wandeling, een goed gesprek, en seizoensgroenten in de pan. Een rustig huis met een kop koffie aan de keukentafel. Dat klinkt klein, maar het verandert veel.

Tot slot

Duurzamer leven hoeft niet te beginnen met een perfecte planning, een capsule wardrobe of een volledig plantaardige koelkast. Soms begint het met stilstaan. Met eerlijk kijken naar wat niet lukt. Met vieren wat wel lukt. Met voelen wat je mist. Met opnieuw kiezen waar je aandacht naartoe gaat. Niet als grote life overhaul. Gewoon vandaag.

Een kleine vraag aan jou: Welke kleine stap voelt op dit moment wel haalbaar voor jou?

Wil je de hele aflevering luisteren? Tune in: 9 duurzame levenslessen uit mijn moeilijkste jaar in de podcast Expeditie Duurzaam.

En mocht ik deze lessen ooit vergeten... dan kijk ik gewoon even in de spiegel!